روانشناسی شناختی ، محدودیتها
دیدگاه عصب روانشناسی شناختی با محدودیتهایی
مواجه است. اول اینکه به طور کلی فرض شده که عملکرد
شناختی بیماران با آسیب مغزی، شواهد مستقیم قابل قبولی
از تأثیر آسیب مغزی بر نظام شناختی بهنجار قبلی، فراهم کرده
است. هرچند، تعدادی از بیماران با آسیب مغزی ممکن است
تا حدی نظامهای شناختی غیر عادی قبل از آسیب مغزی را
داشته باشند.
با وجود این، ممکن است برخی از تأثیرات آسیب
مغزی بر عملکرد شناختی پوشیده بماند. به این علت که بیماران
برای کمک به سازگاری با آسیب مغزشان، ممکن است یکسری
راهبردهای جبرانی ایجاد کنند. به عنوان مثال، بیماران مبتلا به
نارساخوانی ۹، که مشکلات شدیدی در خواندن دارند، از طریق
راهبرد جبرانی با تشخیص هر حرف به طور جداگانه، موفق به
خواندن لغات میشوند.
محدودیت دیگر اینکه، اغلب، تفاوتهای فردی بسیاری در
بین افرادی که آسیب مغزی مشابهی دارند در زمینه های سن،
۹. Alexia
وضعیت اقتصادی و میزان تحصیلات وجود دارد. این تفاوتها
ممکن است نتایج مهمی دربرداشته باشد و بر این نکته دلالت
دارد که تأثیر آسیب مغزی بر عملکرد تکلیف، احتمالاً به مقدار
زیاد به تمرینهای پیشین بیماران بر روی سؤالات تکلیف
بستگی دارد. محدودیت آخر اینکه، عصب روانشناسان شناختی
اغلب به جنبه های نسبتاً خاصی از عملکرد شناختی توجه
کرده اند. بهعنوان نمونه، پژوهش در زمینه گفتار را در نظر بگیرید.
در زمینه گفتار، پژوهش قابل توجهی در زمینه خواندن و هجی
کردن لغات مجزا، توسط بیماران دچار آسیب مغزی انجام شده
است اما مطالعه و بررسی نسبتاً کمی در زمینه فهم و درک
مطالب صورت گرفته است.
آخرین رویکرد نظری در مطالعه شناخت انسان
، علم شناختی نگر رایانهای است. رویکردی که با ساخت الگوهای
رایانه ای برای فهم شناخت انسان سروکار دارد. برخی از این
الگوها، شماری از آنچه که درباره عملکرد مغز است، به علاوه
شواهد رفتاری را در بر میگیرد. الگوسازی رایانهای ۱ و هوش
مصنوعی ۲ در این رویکرد طرح میشود.
الگوهای رایانهای زیادی وجود دارند، با وجود این دو نوع
آن بیش از سایر موارد تکرار میشود: نظام مولد ۳ و شبکه های
پیوندگرا ۴. نظامهای مولد شامل یکسری دستورالعملهاست، که
یکی از آن دستورالعملها قاعده «اگر … پس » است. این قواعد
مولد میتوانند شکلهای زیادی داشته باشند اما یک مثال روزمره
این است که «اگر چراغ سبز روشن شود، پس از خیابان رد شو .»
نظامهای تولید دارای ویژگیهای زیر هستند:
–
آنها قوانین «اگر … پس » زیادی دارند.
–
دارای یک حافظه فعال از محتوای اطلاعات هستند.
–
نظام تولید از طریق جور کردن محتویات حافظه فعال در
برابر قسمتهای «اگر » قواعد و اجرا کردن قسمتهای
«پس » عمل میکند.
–
اگر اطلاعات حافظه فعال با قسمتهای «اگر » دو یا چند
قانون جور شود، راهبرد حل تعارض، یکی از این قوانین را
که بهتر از همه قابل اجراست انتخاب میکند.
۱. Computational modelling
2. artificial intelligence
3. production system
4. connectionist network
نیوول و سایمون سودمندی الگوهای نظام مولد را در
توصیف پردازش شناختی، از قبیل حل مسئله و استدلال بررسی
کردند. نظریه «الگوی بازبینی انطباق فکر (باف) » یکی از این
موارد است.
شبکه های پیوندگرا شامل واحدهای مقدماتی یا گرههایی
است که به یکدیگر اتصال دارند. هر شبکه، ساختارها یا لایه های
متفاوتی دارد.
برگرفته از : کتاب “روانشناسی شناختی زبان، تفکّر، هیجانها و هشیاری” و نویسنده :مایکل و. آیزنک، مارک ت. کین
مترجم: دکتر حسین زارع
لینک کتاب مرجع
