توانبخشی شناختی یک روش درمانی ویژه برای ارتقای شناختی است که تحت تاثیر آسیب های داخلی یا خارجی به مغز قرار دارد. این بر اساس تئوری پیشنهاد شده توسط لوریا است که بازیابی عملکرد می تواند از طریق ارتباطات جدید آموخته شده بوسیله تمرینات بازآموزی شناختی حاصل شود.پروسه توانبخشی شناختی شامل ارزیابی کارکردهای شناختی، تنظیم اهداف و اعمال تمرین شناختی مناسب برای بهبود عملکرد شناختی است.
دو نوع توانبخشی شناختی تحت عنوان توانبخشی ترمیمی و توانبخشی جبرانی وجود دارد. توانبخشی ترمیم کننده این است که فرد را قادر سازد تا عملکرد از دست رفته را از طریق تمرین های شناختی کامپیوتری و دستی، توسعه دهد. توانبخشی جبرانی به بیمار کمک می کند با استفاده از کمک ها و ابزارهای یاری دهنده به بیمار کمک می کند.به عنوان مثال، افراد دارای حافظه ضعیف می توانند در یک کاغذ کوچک آنچه را که باید به یاد داشته باشند را بنویسند.
مغز نیاز به تمرینات خاصی دارد تا بتواند پس از آسیب، به عملکرد از دست رفته بازگردد ، چه وقوع رویداد داخلی مانند سکته مغزی یا حادثه خارجی مانند جراحت سر باشد . توانبخشی شناختی معمولا پس از اینکه وضعیت پزشکی بیمار تثبیت شد انجام می شود و همچنین برای افرادی که به دلیل نظارت ضعیف در یادگیری در طول دوران کودکی عملکرد مغز خود را به نحوی معیوب می دانند ، مفید است.
درمانگر توانبخشی شناختی یک ارزیابی جامع از اختلال را انجام می دهد و تمرینات شناختی مناسب را انتخاب می کند. برای مثال اگر فرد از مشکلات حافظه شدید رنج می برد ، با تمرینات ساده ای مانند یادگیری پنج کلمه که به طور تصادفی انتخاب شده و سپس چندین بار در طول روز یادآوری و بازآوری میشوند. و با توسعه مغز، مشکل و پیچیدگی تمرینات مانند درخواست بیمار برای یادگیری سه کلمه جدید افزایش مییابد. ابتدا توانبخشی شناختی از طریق تمرینات دستی و برنامه کامپیوتری با کمک درمانگر انجام می شود. درمانگر بیمار را برای انجام تمرینات در مناطقی که دچار مشکل می شوند قادر می سازد. پس از اینکه بیمار اعتماد به نفس بیشتری نسبت به عملکرد خود در انجام تمرین ها ایجاد کرد، آنها تشویق می شوند تا تمرینات شناختی را در خانه انجام دهند.
مطالعات در مورد اثربخشی توانبخشی شناختی برای آسیب مغزی نشان داده که دو نظر افراطی وجود دارد؛ طبق یک نظر، توانبخشی شناختی تاثیر مثبتی بر عملکرد شناختی بیماران داشت و نظر دیگر این بود که توانبخشی شناختی بر کارکرد شناختی اثر ندارد ، این مطالعه موردی به بررسی پویایی و ارتباط توانبخشی شناختی در آسیب مغزی برگشت پذیر و پیشرونده می پردازد.
برگرفته از : مقاله Cognitive rehabilitation for reversible and progressive brain injury
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2755148/
